Ο Δημήτρης Κομνηνός κάνει πόλεμο σε τέσσερις τοίχους!

Μυρόεσσα Μεταξά @ mixtape.gr

Γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη, σπούδασε στη Βοστόνη, δούλεψε κιόλας εκεί, μετάφρασε και Τενεσσί Ουίλλιαμς, υπήρξε και βοηθός του Ανδρέα Βουτσινά και το 2004 έφτιαξε τους 90°C και σκηνοθέτησε την ομώνυμη παράσταση. Ακολούθησε η «Φαλακρή Τραγουδίστρια» και φέτος έρχεται να ταράξει τους θεατές του με το «Σπιρτόκουτο«. Τη θεατρική μεταφορά της ταινίας του Γιάννη Οικονομίδη που πριν λίγα χρόνια μας πήρε τα μυαλά.

Επέλεξες το Σπιρτόκουτο με ποιο σκεπτικό;

Το Σπιρτόκουτο είναι ένα σύγχρονο έργο τελευταίας γενιάς. Ένα έργο που αφορά στο σήμερα. Το τώρα. Η οικογένεια του Δημήτρη είναι για πολλούς από εμάς η οικογένεια της διπλανής πόρτας ή ακόμα χειρότερα, η δική μας. Η γενιά του ’80, των πενηντάρηδων της αρπαχτής, του φραπέ, που είναι παρούσα στα πράγματα σήμερα. Με ολέθριες, δυστυχώς, συνέπειες. Αυτό για εμάς εκτός από επίκαιρο, ζωντανό είναι και το ιστορικό στοιχείο του έργου που είμαι βέβαιος πως θα αντέξει στο χρόνο.

komninosΜήπως το θέατρο περνάει την ίδια κρίση με το ελληνικό σινεμά- δεν έχει «σενάρια» καλά δηλαδή και έφτασε η στιγμή να αλληλοβοηθηθούν;

Η σχέση του σινεμά με το θέατρο είναι σαφές ότι προέρχεται από την έλλειψη σύγχρονου – σημερινού ελληνικού δραματολογίου που την βιώνουμε έντονα εδώ και αρκετά χρόνια. Ευτυχώς τις πρόσφατες σεζόν, έχουμε δει πολύ πετυχημένες μεταφορές κινηματογραφικών έργων στο σανίδι. Ελπίζω κάποτε, σύντομα, να δούμε και καλές κινηματογραφικές μεταφορές σύγχρονων ελληνικών θεατρικών έργων. Πιστεύω στη «συνομιλία» των τεχνών και θεωρώ πως ο διάλογος που διεξάγεται τα τελευταία χρόνια είναι γόνιμος ακόμα και όταν αυτός καταφεύγει στην υπερβολή του.

Τι συναισθήματα σου είχε προκαλέσει η ταινία του Γιάννη Οικονομίδη παρακολουθώντας την;

Δυσφορίας και έντονου εκνευρισμού. Μου πήρε ώρα να συνέλθω. Δυστυχώς όλα αυτά μου είναι πολύ οικεία… Σχεδόν αφόρητα οικεία. Πάντως έχει και μια κωμική διάσταση το έργο σχεδόν διεστραμμένη. Οι χαρακτήρες είναι ταυτόχρονα τραγικοί και γελοίοι.

Δεν σας φόβισε η σύγκριση με ένα προϊόν που έχει αποκτήσει φανατικούς θαυμαστές αλλά και εχθρούς από τότε που προβλήθηκε (πρωτοφανές για τα ελληνικά δεδομένα);

Το αντίθετο. Για μας αυτό αποτέλεσε μια επιπλέον πρόκληση. Η ταινία, όπως είπατε, έχει φανατικούς θαυμαστές και φανατικούς εχθρούς. Κοιτάξτε, συχνά λέω πως όσα ζευγάρια μάτια μας παρακολουθούν, άλλες τόσες απόψεις θα εισπράξουμε. Το θέατρο είναι η μόνη τέχνη που «συνομιλεί» απ’ ευθείας με το κοινό. Εκείνη τη στιγμή. Είναι η τέχνη του τώρα. Αυτή είναι και η ουσία του θεάτρου. Η πολυχρωμία του. Εκεί κρύβεται η ανθρωπιά του και το φως. Δεν μπορεί κανείς να εργάζεται στο θέατρο για τον μέσο όρο. Το θεωρώ λάθος και αντι -καλλιτεχνικό. Θα θεωρήσω επομένως τιμή μας αν καταφέρουμε να εισπράξουμε τις ανάλογες, όσο αντιφατικές ή έντονες κι αν είναι, αντιδράσεις του κόσμου.

Πόσο αναμείχθηκε ο Γιάννης Οικονομίδης στην παράστασή σας;

Όταν μου πρότεινε να αναλάβω το Σπιρτόκουτο μου είπε: «Πάρ΄ το και ξέσκισε το!» Άκου! «Εγώ ότι είχα να πω το είπα. Κάν’το κωμωδία, κάν’ το μιούζικαλ, κάντο καρτούν. Κάντο Θέατρο!» Δεν είναι καταπληκτικό; Ποιος έλληνας συγγραφέας θα στο πει ποτέ αυτό; Οι περισσότεροι δεν σε αφήνουν να ακουμπήσεις ούτε λέξη. Σέβομαι το μόχθο και την αγωνία πάνω από τη λέξη αλλά το θέατρο είναι αναπνοή. Το θέατρο δεν είναι λογοτεχνία. Η λέξη από το χαρτί μεταφέρεται στην ψυχή, στο στόμα. Όση ψυχή κι αν φέρει εντός της, αν δεν πάρει την ανάσα του ηθοποιού είναι σκοτωμένο αίμα, οπότε και που γράφτηκε με μόχθο… άδικα θα πάει. Θα χαθεί. Έτσι, αυτή η φράση του Οικονομίδη από μόνη της αποτέλεσε κίνητρο να ασχοληθώ με αυτό το project. Στη σχεδόν οκτάμηνη διαδικασία δεν αναμίχθηκε καθόλου. Δεν ζήτησε προσχέδια. Ούτε μια φορά δεν με πήρε τηλέφωνο να με ρωτήσει τι κάνω και πως το κάνω. Δεν μου ζήτησε ποτέ να έρθει σε πρόβα. Εγώ τον προσκάλεσα και ήρθε. Αυτός είναι άνθρωπος που κινείται στα όρια της ελευθερίας του, όπως λέγαμε και πριν. Δεν πνίγει τα παιδιά του. Και γι αυτό είναι σπάνιο φαινόμενο ο Οικονομίδης. Διαθέτει συναισθηματική ωριμότητά του, ήθος και ευφυΐα.

Τελικά η ιστορία είναι σκληρή ή καθημερινή;

Είναι μια σκληρή καθημερινή ιστορία. Και δυστυχώς δεν είναι η σκληρότερη που υπάρχει. Υπάρχουν και άλλες καθημερινές ιστορίες ακόμα πιο σκληρές.

spirtokoutoΟι φωνές και τα ουρλιαχτά είναι πολύ συνηθισμένη συνθήκη στο ελληνικό θέατρο -κυρίως στις λεγόμενες και «τηλεοπτικές» παραστάσεις- και θεμελιώδες συστατικό στην ταινία η οποία μεταφέρεται τώρα στην παράστασή σας. Πως καταφέρνεις να ισορροπήσεις την υπερβολή που ήταν το ζητούμενο της ταινίας και το κομμάτι αυτό που είναι κάπως ενοχλητικό (σε κάθε παράσταση) επί σκηνής;

Οι φωνές και οι βρισιές με ενοχλούν όταν δεν έχουν ουσία. Όταν είναι, για να είναι. Στο Σπιρτόκουτο τα μπινελίκια είναι γλώσσα. Είναι η ζωή του. Όποιος έρθει να μας δει θα πρέπει να γνωρίζει ότι η «βία της γλώσσας» είναι ένα από τα κεντρικά θέματα του έργου άνευ των οποίων το έργο δεν υφίσταται. Στην παράσταση μας δεν κάναμε καμία προσπάθεια να ωραιοποιήσουμε την κατάστασης. Παίζουμε σκληρά. Βάλαμε το σήμα ακαταλληλότητας για ανηλίκους και αφήνουμε τα φώτα της σκάλας του θεάτρου αναμμένα καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης για όποιον επιθυμεί να αποχωρήσει πριν το τέλος. Γενικά πάντως αυτή την υποκρισία με το «καθώς πρέπει» θα πρέπει κάποτε να την δούμε και κατάματα και να κάνουμε και την αυτοκριτική μας. Θεωρώ απαράδεκτο αυτό που έγινε με την Ψυχή στο Στόμα που επειδή ακουγόταν η λέξη «μαλάκας» ή «καριόλης» ή «πουτάνα» δεν έβρισκε αίθουσα να παιχτεί! Την στιγμή που οι ίδιες αίθουσες παίζουν τον κάθε Ταραντίνο! Δηλαδή, έξω αν βγεις δεν ακούς ποτέ βωμολοχίες; Το σινεμά μας έφταιξε; Είμαστε τουλάχιστον Μπανανία.

Είναι κατά μία έννοια αυτή η παράσταση η ελληνική εκδοχή του In- yer-face βρετανικού θεάτρου που πρωτοστάτησε τα περασμένα χρόνια και ανανέωσε κάπως το ενδιαφέρον των νεότερων θεατών για το θέατρο;

Είναι ακριβώς αυτό. Αν και το In- yer-face είναι περισσότερο σωματικό θέατρο, το Σπιρτόκουτο δεν υπολείπεται βίας. Είναι η γλώσσα που κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει.

Έχετε στήσει μια «νεαρή» ομάδα και έχετε καταπιαστεί με το θέατρο. Πως βλέπετε το παρόν του μέσα από την εμπειρία σας;

Υπαρκτό μέσα από αναρίθμητες δυσκολίες. Ευτυχώς κιόλας. Γιατί εκεί, κάπου στις δυσκολίες, ανακαλύπτουμε τον βηματισμό μας και προχωράμε. Έχουμε βάλει ένα στοίχημα με τον εαυτό μας και ελπίζουμε. Πάντως έχουμε πάει πολύ καλά μέχρι στιγμής. Η σκληρή δουλειά μας, έχει αποδώσει.

Τι είναι αυτό που κρατά την θεατρική πράξη ζωντανή την ηλεκτρονική εποχή;

Η αμεσότητα. Το «real» που θα λέγαμε και στη γλώσσα των chat rooms.

Γιατί να κάνει τον κόπο κάποιος να πάει θέατρο και γιατί να επιλέξει το Σπιρτόκουτο;

Υπάρχει και ένα σταθερό κοινό 3,000 – 4,000 θεατρόφιλων – οι γνωστές άγνωστες κυρίες – που καλά να είναι, στήριξαν το θέατρο και το στηρίζουν, αλλά κάτι καινούριο γεννιέται τα τελευταία χρόνια με κάτι τρομερούς 25αρηδες (να ‘ναι καλά οι πρωτοπόροι του Αμόρε) που έχουν κατακλύσει τα μικρά θέατρα και απαιτούν το σεβασμό μας. Αυτοί με έχουν τρελάνει. Με έχουν εντυπωσιάσει, με έχουν συγκινήσει. Έχουν κριτήριο. Άποψη. Έκλεισαν τη τηλεόραση και μαζικά και συνειδητά πήγαν θέατρο. Τώρα γιατί να επιλέξει κάποιος το Σπιρτόκουτο; Χμ… Ξέρω ‘γω; Γιατί είμαστε ωραίοι και τα λέμε… τσεκουράτα!

spirtokoutoΤελικά περνάει κρίση το θέατρο;

Κοιτάξτε «κρίση» υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει. Το θέμα είναι η οπτική γωνία που επιλέγει κανείς να δει την «κρίση». Άλλοι βλέπουν ως «κρίση» την έλευση του κ.Λούκου στο Φεστιβάλ Αθηνών, εγώ προσωπικά την βλέπω ως ανάσα. Άλλοι λένε ότι έχει παραγκωνιστεί το ελληνικό έργο, ενώ εγώ βλέπω το ελληνικό έργο να παίρνει κεφάλι – βλέπε την τεράστια επιτυχία με το «Γάλα». Άλλοι ρίχνουν φταίξιμο στην πληθώρα των παραστάσεων, εγώ το βρίσκω θετικό. Το μόνο με το οποίο θα συμφωνήσω είναι η τραγική οικονομική κατάσταση στην οποία βρίσκεται το θέατρο σήμερα. Κι εμείς από ίδιους πόρους κινούμαστε. Οι 90ο C δεν χρηματοδοτούνται από κανέναν απολύτως φορέα ιδιωτικό ή δημόσιο. Αλλά φταίει ο τρόπος χρηματοδότησης ή το συνολικό ποσό που διατίθεται προς χρηματοδότηση; Ή τα μυαλά που κουβαλάνε οι ιθύνοντες; Ή το επίπεδο μας ως λαού; Τι να σας πω; Εγώ ως κρίση βλέπω τις διακηρύξεις και τους «δεκάρικους» περί του ότι ο πολιτισμός είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της δημοκρατίας μας και άλλες παρόμοιες παπαριές.

Ο πολιτισμός είναι τελευταίος στην ατζέντα όλων των μεταπολιτευτικών κυβερνήσεων και τέρμα. Να φανταστείτε πόσο πίσω είμαστε, που κανείς δεν έχει αναρωτηθεί το πλέον αυτονόητο: Το Υπουργείο Πολιτισμού γιατί έχει υπό την σκέπη του το επαγγελματικό ποδόσφαιρο; Σε ποια χώρα του κόσμου, το εμπορικό επαγγελματικό ποδόσφαιρο θεωρείται κομμάτι πολιτισμού; Υπάρχει ποτέ περίπτωση Πολιτικός – Υπουργός Πολιτισμού, να αφήσει το βάζο με το μέλι που λέγεται ΠΑΕ και να ασχοληθεί σοβαρά με το θέατρο ή τον κινηματογράφο; Ελάτε τώρα! Εδώ, έχει διατελέσει Υπουργός Πολιτισμού, άνθρωπος που δεν του άρεσε το θέατρο και το διακήρυττε δημόσια. Είμαστε για γέλια. Επομένως, ναι υπάρχει κρίση. Αλλά είναι πρωτίστως κρίση πολιτική και πολιτισμική. Είναι κρίση παιδείας. Και αν δεν αναλύσουμε την κατάσταση ψύχραιμα, δεν θα βγάλουμε ποτέ άκρη. Εμένα περισσότερο από την κρίση με φοβίζει ο γενικός αφορισμός και η γκρίνια. Πρέπει να δούμε το πρόβλημα στην ουσία του. Ασπιρίνες δεν υπάρχουν.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια στροφή των νεαρότερων δημιουργών προς τις ομάδες. Γιατί;

Ισχύς εν τη ενώσει! Καλλιτεχνικά και οικονομικά. Οι άνθρωποι που ασχολούνται με το θέατρο είναι δυσανάλογα πολλοί με τους (ελάχιστους) πόρους που υπάρχουν στη διάθεση τους. Ως παράδειγμα θα σας φέρω τη δική μας ομάδα που χρηματοδοτώ αποκλειστικά από την κληρονομιά που μου άφησε ο μακαρίτης πατέρας μου και ο αείμνηστος θείος μου που έφυγε πρόσφατα. Πόροι που σχεδόν έχουν εξαντληθεί πλέον. Τα μέλη της ομάδας μας και οι συνεργάτες – εκτός από τον Ανδρέα Τρούσσα και τον Πάνο Μεταξόπουλο – αμείβονται κανονικά αλλά με λιγότερα χρήματα απ’ όσα αξίζουν. Άλλες ομάδες που δεν έχουν την τύχη της προσωπικής περιουσίας γεμίζουν τον συλλογικό κουμπαρά μόνοι τους, και στο τέλος μοιράζουν τα έσοδα από τα εισιτήρια. Όμως πέρα από οικονομικό το ζήτημα είναι και καλλιτεχνικό. Το θέατρο είναι ομαδική τέχνη. Δεν επιβιώνει αλλιώς στο σανίδι. Ειδικά τα τελευταία χρόνια, όπως μας διδάσκει και η εμπειρία μας κι από το εξωτερικό, ότι καινούριο έχουμε δει, το έχουμε δει στην πλειοψηφία του από ομάδες. Οι ομάδες κομίζουν το καινούριο και σπανίως τα πρόσωπα.

Τι είναι αυτό που θα άλλαζες στο θέατρο αν είχες απεριόριστες δυνατότητες;

Πιστεύω ότι δεν πρέπει να «ψάχνεται» κανείς για να αλλάξει κάτι που η ουσία του είναι συνεχώς να εξελίσσεται, να μεταλλάσσεται. Και φοβάμαι ότι στο ερώτημα σας κρύβεται ακριβώς η παγίδα της εποχής μας. Η ευκολία. Κανείς δεν θέλει να δει τη συνθετότητα των πραγμάτων. Το θέατρο είναι ζωντανό και λειτουργεί.

Advertisements

~ από dirakis στο Οκτώβριος 5, 2007.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: